Os cedros do Himalaia das Palmeiras despois dun temporal

Curiosa prohibición machista

Usuarios da Biblioteca Nacional de España. Catro mulleres, dúas sentadas e dúas de pé, e un home de pé consultan libros nunha sala rodeada de andeis cheos de libros, en primeiro plano dúas mesas ateigadas de libros. Autor: Videa. 

"As mulleres tiveron prohibida a entrada á Biblioteca Nacional de España ata 1837. Hoxe len máis que os homes. Segundo a última enquisa de hábitos de lectura en España publicada polo Ministerio de Educación e Cultura en 2015, as taxas de lectores son superiores nas mulleres, en termos anuais 66,5%, fronte ao 57,6% observado nos homes, diminúen coa idade e superan a media nos menores de 55 anos. Tamén son máis lectoras en formato dixital. Do mesmo xeito que o é para outras actividades culturais onde as taxas de asistencia a museos, arquivos teatro cinema, concertos e outros  espectáculos é superior entre as mulleres que entren os homes Tamén e segundo datos da mesma fonte, entre as mulleres é maior a afección pola escritura, 8,6% fronte ao 7% observado en homes, e pola lectura como antes mencionamos, (66,5% fronte ao 57,6%), con excepción da lectura profesional e a prensa, actividades ás que son máis asiduos os homes. Tocar un instrumento musical, facer fotografías ou vídeo son afeccións artísticas máis frecuentes entre os homes, que presentan así mesmo maiores taxas de asistencia anual a concertos de música actual e ao cinema. Se nos centramos no colectivo dos que fan teatro, baile ou danza, son máis altas as taxas observadas entre as mulleres, sendo tamén elas as máis asiduas a este tipo de espectáculos". Tradución deste artigo 

20 novas palabras incorporadas á RAE

Fonte

A orixe do Venres Negro (Blak Friday)

O Venres Negro (Black Friday) derívase da escravitude. Foi o día despois de Acción de Grazas, cando os comerciantes de escravos vendíanos con desconto para axudar aos propietarios das plantacións con máis axudantes para o próximo inverno (para cortar e apilar leña, facer lume, etc.), de aí o nome.

Despois da escravitude a práctica foi abolida pero aínda era moi estendida na rexión de Mississippi durante a década de 1870. Os ex propietarios de escravos crearon esta físgoa como unha forma de continuar a escravitude dalgunha maneira. Eles presentábanse como donos da tenda e poxaban aos "Traballadores Negros" debido á necesidade de contar con máis axuda durante o inverno.

Non se proporcionaba ningunha compensación económica. Os escravos serían compensados con comida e refuxio, isto permitiu ampliar aínda máis a escravitude.

Habitualmente foi o día de maior movemento comercial de todo o ano desde o 2005.

No 2013, aproximadamente 141 millóns de persoas nos Estados Unidos compraron durante o venres negro, gastando un total de 57 400 millóns de dólares, con vendas da rede chegando a 1 200 millóns de dólares e a cifra crece cada ano.

"Eu, se tivese fame e estivese desvalido na rúa non pediría un pan; senón que pediría medio pan e un libro."

Discurso pronunciado por Federico Garcia Lorca na inauguración da biblioteca do seu pobo natal, Fonte Vaqueiros, en 1931.

"Cando alguén vai ao teatro, a un concerto ou a unha festa de calquera índole que sexa, se a festa é do seu agrado, lembra inmediatamente e lamenta que as persoas que el quere non se atopen alí." O que lle gustaría isto á miña irmá, ao meu pai", pensa, e non goza xa do espectáculo senón a través dunha leve melancolía. Esta é a melancolía que eu sinto, non pola xente da miña casa, que sería pequeno e ruin, senón por todas as criaturas que por falta de medios e por desgraza súa non gozan do supremo ben da beleza que é vida e é bondade e é serenidade e é paixón.

Por iso non teño nunca un libro, porque regalo cantos compro, que son infinitos, e por iso estou aquí honrado e contento de inaugurar esta biblioteca do pobo, a primeira seguramente en toda a provincia de Granada.

Non só de pan vive o home. Eu, se tivese fame e estivese desvalido na rúa non pediría un pan; senón que pediría medio pan e un libro. E eu ataco desde aquí violentamente aos que soamente falan de reivindicacións económicas sen nomear xamais as reivindicacións culturais que é o que os pobos piden a berros. Ben está que todos os homes coman, pero que todos os homes saiban. Que gocen todos os froitos do espírito humano porque o contrario é convertelos en máquinas ao servizo de Estado, é convertelos en escravos dunha terrible organización social.

Eu teño moita máis mágoa dun home que quere saber e non pode, que dun famento. Porque un famento pode acougar a súa fame facilmente cun pedazo de pan ou cunhas froitas, pero un home que ten ansia de saber e non ten medios, sofre unha terrible agonía porque son libros, libros, moitos libros os que necesita e onde están eses libros?

Libros! Libros! Fai aquí unha palabra máxica que equivale a dicir: "amor, amor", e que debían os pobos pedir como piden pan ou como anhelan a choiva para as súas sementeras. Cando o insigne escritor ruso Fedor Dostoyevsky, pai da revolución rusa moito máis que Lenin, estaba prisioneiro na Siberia, afastado do mundo, entre catro paredes e cercado por abatidas chairas de neve infinita; e pedía socorro en carta á súa afastada familia, só dicía: "Enviádeme libros, libros, moitos libros para que a miña alma non morra!". Tiña frío e non pedía lume, tiña terrible sede e non pedía auga: pedía libros, é dicir, horizontes, é dicir, escaleiras para subir o cume do espírito e do corazón. Porque a agonía física, biolóxica, natural, dun corpo por fame, sede ou frío, dura pouco, moi pouco, pero a agonía da alma insatisfeita dura toda a vida.

Xa dixo o gran Menéndez Pidal, un dos sabios máis verdadeiros de Europa, que o lema da República debe ser: "Cultura". Cultura porque só a través dela se poden resolver os problemas en que hoxe se debate o pobo cheo de fe, pero falto de luz."  Fonte 

Por que olen os libros antigos?

O cheiro dos libros antigos é o resultado de centos de compostos orgánicos volátiles (VOCs, polas súas siglas en inglés) liberados desde o papel ao aire. Ademais de inconfundible, este cheiro pode resultar moi útil para coñecer o estado de conservación dos vellos volumes, segundo un estudo que acaba de publicar a revista Analytical Chemistry. "Ulindo" os gases emitidos por 72 documentos antigos dos séculos XIX e XX cunha nova técnica chamada "degradómica material", un equipo de científicos británicos e eslovenos conseguiu identificar 15 moléculas volátiles que poderían ser bos marcadores para cuantificar de certo o risco de que se degraden a celulosa, a lignina (o polímero orgánico máis abundante no mundo vexetal, que desprende cheiro a vainilla), a fibra de madeira e outros compoñentes dos libros. Esta técnica non invasiva podería axudar ás bibliotecas e os museos para preservar unha ampla gama de obxectos baseados en papel, algúns dos cales se están deteriorando rapidamente debido á súa avanzada idade. Fonte

As palabras do Nobel 2016

Como cada ano desde 1901, os Premios Nobel destacan unha serie de descubrimentos, investigacións e achegas claves para historia da humanidade. O nome dos galardóns fai alusión ao seu promotor, o químico sueco Alfred Nobel.

As persoas ou entidades que reciben os premios en Medicina, Química, Física, Economía, Literatura ou no que ten que ver coa Paz, deixan, alén dos seus imprescindibles traballos, algún termo fundamental do ámbito no que foron recoñecidos.

No Portal das Palabras hai unha sección para xogar co léxico  onde atopamos este apartado de Palabras sobre o Nobel 2016,  onde están as  relacionadas co saber de cada un dos premios.

Artigo relacionado: As 5 cancións polas que Bob Dylan gañou o Premio Nobel de Literatura

Simonetta Vespucci - A muller máis fermosa do Renacemento

Cal é verdadeira historia escondida tras a protagonista do famoso cadro  "O nacemento de Venus".

Pintado por Sandro Botticelli entre os anos 1482 e 1484, este cadro constitúe o seu máis famosa obra e tamén unha secreta declaración de amor cara á bela modelo que interpreta á deusa Venus chegando á costa: Simonetta Vespucci.

A moza era filla dun nobre xenovés apelidado Cattaneo. Con tan só 16 anos casou co florentino Marco Vespucci, veciño e amigo de Botticelli. Cando o pintor coñeceu á nova, namorouse instantaneamente dela e converteuna na súa musa e modelo de multitude dos seus cadros.

A beleza de Simonetta pronto se estendeu por toda Florencia e mesmo os irmáns Giuliano e Lorenzo de Médici, mecenas de Botticelli, tentaron conquistala en numerosas ocasións. En 1475, durante a celebración dun torneo de xustas, foi proclamada "Raíña da beleza", o que fixo que a súa fama como a muller máis fermosa de Florencia estendésese por toda Europa.

Cando Botticelli perdeu á súa musa , apenas un ano despois, o 26 de abril de 1476, Simonetta Vespucci faleceu por mor da tuberculose. Apenas contaba con 23 anos. O pintor non puido soportar a perda da súa amada, e viviu o resto da súa vida obsesionado coa súa beleza, retratándoa en moitas das súas obras. Entre elas destaca o cadro "Venus e Marte", no que os deuses son representados por Simonetta e o propio Botticelli.

Case nove anos despois da súa morte, Botticelli finalizou "O nacemento de Venus", a súa maior homenaxe a Simonetta e cadro que, co paso dos séculos converteríase na súa obra máis representativa.

O pintor, que nunca casou, faleceu en 1510 e foi enterrado aos pés da tumba de Simonetta, na Igrexa de Ognissanti, tal e como expresara na súa última vontade. Quizá foi a única forma que atopou para poder pasar a eternidade xunto á muller máis bela do Renacemento. Un amor prohibido que marcou a carreira dun dos grandes pintores do Quattrocento italiano.

Fonte do artigo

As 5 cancións polas que Bob Dylan gañou o Premio Nobel de Literatura

1 de Outubro "Discurso de Clara Campoamor no Congreso pedindo que a muller puidera vortar"

"Señores deputados: lonxe eu de censurar nin de atacar as manifestacións da miña colega, señorita Kent, comprendo, pola contra, a tortura do seu espírito ao verse hoxe en transo de negar a capacidade inicial da muller. Creo que polo seu pensamento debeu de pasar, nalgunha forma, a amarga frase de Anatole France cando nos fala daqueles socialistas que, forzados pola necesidade, ían ao Parlamento para lexislar contra os seus.

Holanda converte as igrexas en Bibliotecas

Ver nova no ECO Republicano

Herbas de San Xoan

O Portal das Palabras : "Chega o verán e co solsticio a noite máis curta e intensa. Estoura a natureza purificadora: a enerxía nocturna, o lume, as ondas, o orballo, as herbas, as augas… que nos preparan para unha nova vida, para un cambio de ciclo. Nesa noite as meigas e as mouras, e en xeral o escuro, fanse máis presentes. Para defendernos e para virar a sorte hai que saltar por riba do lume  ("Salto por riba do lume de S. Xoán, para que non me morda cadela nin can nin bicho vivinte que ande polo chan") , mais tamén podemos botar man das herbas.

Sete herbas ao resío, deixadas a macerar en auga de sete fontes nun cacho. Son case sempre plantas aromáticas e medicinais cunha distribución e dispoñibilidade non xeneralizada por todos os ecosistemas de Galicia, polo que a elección varía segundo o lugar. Un mínimo de sete, polo que facemos unha escolma das máis comúns " : codeso, estalote,  fento macho, fiuncho, herba das feridas, malva, romeu,   (Ver as sete  xuntas) 

 Outras que non tamén se utilizan dependo do lugar : o mexacán, a macela, a hortensia, o allo, o ourego, o loureiro, o velenoso trobisco ou matapulgas, as árbores amieiro, carballo e castiñeiro ou as follas das canas, laranxeiras, figueiras ou noceiras.

Moedas e billetes antigos

O polifacético Hugo C. C, de 6ºB, tróuxonos unha pequena colección de moedas e billetes antigos para que poidéramos ollar. Algúns son de España, de mediados  do século pasado (1950) . Xa teñen a súa historia e o seu valor. Non os ten calquera. 

Reciclando mesas

As mesas que se utilizaron para os Maios, agora funcionan como mesas de Pimpon. Son un pouco máis pequenas pero dan moito xogo.

Ver máis fotos

Matemáticas no deporte

Unha extraña forma de piedade

O Inca Atahualpa deixouse bautizar para salvar a súa vida. Ao serlle aplicado o primeiro dos sacramentos da Igrexa, co cal se lle daba o carácter de cristián, de igual aos invasores do seu reino, é dicir, de merecedor de piedade e misericordia. Non se equivocou. Os piadosos españois non o queimaron como debían facelo cun salvaxe idólatra. Con suma humanidade e extremos coidados aforcárono e logo de morto queimárono

Ra Paulette, talla unha maravillosa Cova.

Digalego - Dicionario

A Xunta de Galicia pon a disposición da cidadanía Digalego.xunta.gal, un completo dicionario en liña de lingua galega con máis de 65.000 entradas e con equivalencias en seis idiomas

Un dos mellores agasallos

Os Trubincos, trasnos propios do Nadal

Por Rafa Quintiá: "En Salcedo atopamos unha particular variedade de trasno que vén facer fincapé na riqueza que ten Galicia en seres míticos e, como non, en seres míticos asociados ao Nadal. Refírome aos Trubincos, e deles faloume hai xa uns anos o Sr. Juan Piñeiro, do lugar da Cancela. Os trasnos son uns seres míticos cuxo entretemento principal é causar na casa desordes, enredos e outras trasnadas. Os trasnos fan ruídos nocturnos, molestan, agachan as cousas, sementan confusión e non deixan durmir. Pero os Trubincos son unha caste de trasnos propios do Nadal. Estas criaturas amigas do enredo e de remexer as cousa, baixan pola cheminea na noite de Noiteboa e se na casa non se teñen preparadas unhas piñas con brea para darlles como agasallo fanche trasnadas e revólvenche todo no fogar"

Ler máis